Geschiedenis
文氏De geschiedenis en genealogie van de familie Man – van een geleerde en generaal in de dertiende eeuw, via het drooggelegde moeras van San Tin, naar Amsterdam en Londen.
Waar deze familie begint
De leden van de familie Man stammen af van de neef van Man Tin Cheung 文天祥 – in het Mandarijn Wen Tianxiang – een geleerde, legergeneraal en tot vandaag een van de bekendste patriottische volkshelden van China. Zijn nakomelingen trokken in de vijftiende eeuw naar Hong Kong; hun nakomelingen zitten nu in Nederland, het Verenigd Koninkrijk en de rest van Europa.
文天祥 · 1236–1283Man Tin Cheung, de man die niet boog
Hij besteedde het grootste deel van zijn leven aan het redden van de Song-dynastie van de Mongoolse verwoesting. Ondanks zijn inspanningen maakten de Mongolen in 1279 een einde aan het Song-keizerrijk.
Man Tin Cheung werd gevangengenomen. Beloften van rijkdom noch gruwelijke straffen brachten hem ertoe zijn verzet op te geven. In plaats daarvan vroeg hij op zevenenveertigjarige leeftijd zelf om terechtstelling. Zijn heldhaftigheid, integriteit en toewijding aan zijn vaderland zijn tot op de dag van vandaag een bron van inspiratie.
Een leven in tien momenten
ZUIDELIJKE SONG · 1236–1283- 1236Geboren als oudste zoon
Man Tin Cheung wordt geboren in een bescheiden, geleerd gezin in Jizhou, in het huidige Jiangxi. Zijn vader Man Yi besteedde buitengewoon veel aandacht aan de opvoeding van zijn vier zoons en drie dochters, en huurde leraren in. Toen de familie door zijn vrijgevigheid in geldnood kwam, nam hij het onderwijs zelf over.
- 1256Beste van het staatsexamen
In hetzelfde jaar stierf Man Yi. Man Tin Cheung legde zijn ambt tijdelijk neer om thuis te rouwen. Zijn moeder steunde hem moreel en begeleidde hem, ook boven de zestig, met zijn troepen. Zij overleed aan een kwaal toen er een epidemie onder de troepen uitbrak.
- 1259Weggestuurd om zijn protest
Terwijl het hof verwikkeld was in een machtsstrijd en vredesbesprekingen voorstelde, was hij als officier van lagere rang de enige die protesteerde en een memorandum indiende om de bezetters te bevechten. Zijn voorstel werd afgewezen; zijn opperbevelhebber stuurde hem terug naar zijn geboorteplaats.
- 1271Kublai Khan sticht de Yuan
De Mongolen, jarenlang verdeeld door onderlinge disputen, verenigen zich onder Kublai Khan en vallen China opnieuw aan. Het Song-hof staat er intern slecht voor: kanselier Jia Sidao regeert vrijwel alleen, houdt nederlagen voor de keizer verborgen en zet critici opzij.
- 1273Xiangyang valt
De sleutelvesting aan de Han-rivier wordt jaren belegerd. Toen het hof geen hulptroepen meer stuurde, gaf de stad zich over, waarna ook andere bevelhebbers overliepen naar de Mongolen. Als keizer Duzong het jaar daarop sterft, volgt zijn vierjarige zoon hem op.
- 1275Een leger uit eigen vermogen
Op de dringende oproep van het hof aan het hele land richtte Man Tin Cheung met de rijkdom van zijn familie een leger op en trok ten strijde voor zijn land.
- 1276Onderhandelaar, toen gevangene
De maarschalk kreeg bevel een vredesakkoord te sluiten, maar de Mongolen hielden de onderhandelaars vast. Andere gezanten bezweken en gaven zich over; Man Tin Cheung weigerde de nieuwe macht te dienen en werd naar het noorden gestuurd. Onderweg ontsnapte hij met de hulp van een visser.
- 1278Opnieuw gevangen
Hij hervatte de strijd; zijn vrouw en kinderen werden tijdens de veldtocht gevangengenomen. Stap voor stap moesten de Chinezen zich zuidwaarts terugtrekken, tot hij opnieuw in handen van de Mongolen viel. Opnieuw weigerde hij zich over te geven.
- 1279Het einde van de Song
De jonge keizer en zijn hofhouding sprongen in zee. De Mongolen hielden de gevangen Man Tin Cheung voor dat zijn land en zijn keizer niet meer bestonden en zijn morele plicht dus vervallen was. Hij antwoordde dat hij de dood verdiende, omdat het hem niet gelukt was zijn land te redden en dat hij geen reden meer zag om door te leven.
- 1283Terechtgesteld in Beijing
Op de reis naar de Yuan-hoofdstad weigerde Man Tin Cheung te eten, uit trouw aan zijn gestorven keizer. Eerst kreeg hij een mooi paleis, daarna een kelder. Toen hij de keizer van Yuan drie jaar later nog altijd niet als heerser wilde erkennen, werd hij terechtgesteld.
Een geleerde die door de omstandigheden strijder werd, maar zijn land niet heeft kunnen bevrijden. Zijn onbuigzame geest en vaderlandsliefde bleven echter navolging verdienen. Een groot deel van zijn werk en gedichten drukt die toewijding uit. Het bekendste is Jing Hei Go 正氣歌 (in het Mandarijn Zheng Qi Ge): “Een lied van echte geest”, geschreven in zijn gevangenschap in Beijing. Hij vatte de dood op als iets om niet bang voor te zijn: wie eervol en moedig voor zijn land sterft, wordt om zijn heldenmoed herinnerd.
Over de eenzame zee
過零丁洋Geschreven in 1279, aan boord van een Mongools schip in de Lingding-baai, nadat hij weigerde een oproep tot overgave te schrijven. Vier jaar oorlog, een land als wilgenpluis uiteengewaaid, zijn eigen leven als eendenkroos op het water – en dan de twee regels waarom het gedicht tot vandaag uit het hoofd wordt geleerd.
De volledige tekst staat in elke Chinese schoolbloemlezing; de slotregels in het origineel.
人生自古誰無死，留取丹心照汗青。Laat mij een trouw hart nalaten, dat de kronieken verlicht.MAN TIN CHEUNG, 1279
De laatste van de vijf grote clans
De familie Man geldt als een van de oorspronkelijke families in de geschiedenis van Hong Kong. De Man-clan was de laatste van de vijf grote clans die in de vijftiende eeuw vanuit China naar Hong Kong kwamen en zich in de New Territories vestigden.
Andere clans, zoals de Tang, hadden het beste land al in bezit. De Mannen moesten genoegen nemen met moerassig gebied in het uiterste noorden van de New Territories, tegen de grens met China. Ze legden een deel van het moeras droog, verbouwden er rijst en noemden het toepasselijk San Tin – Nieuw Veld 新田. Andere plaatsen waar Mannen zich vestigden zijn Chau Tau 洲頭 en Tai Hang 泰亨.
POORT VAN HET MAN TIN CHEUNG-PARK · SAN TINDe wijde wereld in
Hoe een dorp aan de Chinese grens uitwaaierde over Nederland en het Verenigd Koninkrijk.
Al in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw vestigden de eerste leden van de familie Man zich in Nederland.
In de jaren vijftig en zestig trokken veel leden van de familie Man de wijde wereld in – velen naar het Verenigd Koninkrijk en Nederland.
Er zijn niet veel familienamen die zo ver terug de geschiedenis in gaan en waarvan de familieleden elkaar honderden jaren later nog steeds opzoeken. Iets om trots op te zijn.
Wetenschappelijk beschreven
Over de Man lineage zijn artikelen en boeken geschreven. Een paar voorbeelden.
- 2011The Man Lineage in the Netherlands and Europe (1950–2010): A migration narrative
- 2004Presidential Address: Virtual Kinship, Real Estate, and Diaspora Formation – The Man Lineage Revisited
- 1975Emigration and the Chinese Lineage: The ‘Mans’ in Hong Kong and London
Voor meer over de algemene geschiedenis van Chinezen in Nederland – inmiddels ruim honderd jaar – zie Geschiedenis van de Chinezen in Nederland op Wikipedia.